Olası bir yangın anında alevlere ilk müdahaleyi yapan otomatik sprinkler (yağmurlama) söndürme sistemleri, can ve mal güvenliğini koruyan en kritik tesisat altyapılarından biridir. Beydağı Tesisat olarak bu yazımızda sprinkler sisteminin çalışma prensibini, kullanılan boru tiplerini ve doğru ürün seçim kriterlerini derledik.
Sprinkler Çalışma Prensibi
Sprinkler yangın söndürme sistemi; projelendirilen alanın tavan, duvar ve kritik noktalarına yerleştirilen basınçlı su hatlarından oluşur. Otomatik olarak devreye giren bu tesisatta; çelik boru, galvaniz boru veya yüksek ısı dayanımı nedeniyle sıklıkla tercih edilen aquatherm (yangın sertifikalı PPRC) boru tipleri kullanılır.
Sistemin adım adım çalışma mekanizması şu şekildedir:
- 1. Isı Algılama ve Sıvı Genleşmesi: Yangın anında yükselen ortam sıcaklığı, başlıkta yer alan cam tüpün içindeki özel sıvının genişlemesine neden olur.
- 2. Cam Tüpün Patlaması: Ortam sıcaklığı belirlenen kritik eşiğe ulaştığında cam tüp patlar ve vana mekanizması serbest kalır.
- 3. Suyun Şemsiye Şeklinde Dağılması: Basınçlı su, başlığın ucundaki deflektöre (dağıtıcı metal parçaya) çarparak alevlerin üzerine şemsiye şeklinde püskürür.
- 4. Otomatik Alarm Tetiklenmesi: Hat içindeki su hareketi ıslak alarm vanasını otomatik çalıştırır ve bina genelindeki yangın alarmı devreye girer.
Doğru Sprink ve Sıcaklık Seçimi Nasıl Yapılmalı?
Sistemden maksimum verim almak ve hatalı tetiklemelerin önüne geçmek için cam tüp sıcaklık eşiği doğru belirlenmelidir:
- 30 Derece Kuralı: Seçilecek sprink başlığı, bölgenin iklimine ve kurulacağı ortamın tahmin edilen en yüksek ortam sıcaklığının en az 30 °C üzerinde olmalıdır.
- Sıcaklık Eşikleri: Sprink cam tüpleri, kullanım amacına ve alanın risk durumuna göre 57 °C ile 141 °C arasında farklı derece eşiklerinde üretilir.
Tesisatın kurulacağı ortama ve bölgedeki en yüksek sıcaklık değerlerine en uygun sprink ürünü, uzman teknik analizlerle temin edilmeli ve yetkili ekiplerce profesyonelce uygulanmalıdır.
Uygulama Alanlarına Göre Sprinkler
1. Pendent (Sarkık) Sprink
Pirinç, kromajlı ve beyaz olarak üretilen Pendent sprinkler, zeminde meydana gelen yangınları söndürmek için kullanılır. Projelerde B1 olarak gösterilir. 1/2 ve 3/4 çapında standart tepkimeli ve hızlı tepkimeli olarak üretilir.
2. Upright (Yukarı Bakan) Sprink
Pirinç, kromajlı ve beyaz olarak üretilen Upright sprinkler; tavanda veya asma tavan üzerindeki elektrik tesisatında, asma tavan malzemelerinde meydana gelen yangınları söndürmek için kullanılır. Projelerde A1 olarak gösterilir. 1/2 ve 3/4 çapında standart tepkimeli ve hızlı tepkimeli olarak üretilir.
3. Sidewall (Duvar) Sprink
Pirinç, kromajlı ve beyaz olarak üretilen Sidewall sprinkler; yurt odalarında, etüt salonlarında, konut oda ve salonları gibi özel mekanlarda meydana gelen yangınları söndürmek için kullanılır. Projelerde S1 olarak gösterilir. 1/2 ve 3/4 çapında standart tepkimeli ve hızlı tepkimeli olarak üretilir.
4. Gizli Tip Sprink
Asma tavanlarda kullanılan gizli sprinkler, sadece ıslak sistemlerde ve düşük-orta tehlike sınıflarında kullanılır. Konut, otel, hastane, yurt, iş merkezi gibi projelerde tercih edilir. 1/2 çapında ve hızlı tepkimeli olarak üretilir.
5. Sprink Rozeti
Pendent ve sidewall sprink için kullanılır. Duvar ve asma tavandaki boşlukları kapatmak ve dekoratif bir görünüm oluşturmak amacıyla uygulanır.